Do zabezpieczenia zadań oczyszczania terenu kraju z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych Siły Zbrojne RP utrzymują 39 etatowych patroli rozminowania (PR) oraz 2 nieetatowe grupy płetwonurków - minerów (GPM).

Patrole rozminowania Wojsk Lądowych i Inspektoratu Wsparcia SZ swoją odpowiedzialnością pokrywają obszar całego kraju zgodnie z przydzielonymi rejonami odpowiedzialności, zaś patrole rozminowania Marynarki Wojennej odpowiadają za obszar plaż morskich, rejon Półwyspu Helskiego oraz obszary zamknięte portów wojennych, rejony stacjonowania jednostek i lotniska Marynarki Wojennej. Grupy Płetwonurków - Minerów swoja odpowiedzialnością obejmują obszary morskie 3 Flotylli Okrętów i 8 Flotylli Obrony Wybrzeża. Patrole rozminowania Sił Powietrznych odpowiadają za realizacje zgłoszeń z rejonu poligonów lotniczych w Nadarzycach i w Ustce.

Wielkość przydzielonego obszaru dla patroli rozminowania zależy od częstotliwości zgłoszeń na danym terenie. Średnio na obszarze województwa działa od 1 do 4 patroli. Obsada etatowa 39 patroli rozminowania wchodzi w skład etatów jednostek wojskowych Sił Zbrojnych RP, przy których one funkcjonują.

Patrole rozminowania posiadają jednolita strukturę (za wyjątkiem SP) oraz jednorodne zasadnicze wyposażenie. W skład patrolu wchodzi ośmiu żołnierzy zawodowych:

• dwóch podoficerów zawodowych (dowódca, jego zastępca);
• trzech saperów;
• trzech kierowców.

Ponadto, każdy patrol rozminowania wyposażony jest w trzy samochody (osobowo terenowy, specjalny - „SAPER” oraz ciężarowo - terenowy) odpowiednio oznakowane i przystosowane do przewożenia materiałów niebezpiecznych oraz sprzęt do rozpoznania i niszczenia przedmiotów wybuchowych, środki łączności, środki ochronne i inny sprzęt pomocniczy.

Procedury działania minerskich patroli oczyszczania terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych.

Działalność patroli rozminowania jest działalnością interwencyjną opartą na realizacji zgłoszeń o znaleziskach. Każdy niewypał, niewybuch powinien być usunięty w czasie do 72 godzin, przy czym usuwanie przedmiotów niebezpiecznych w miejscach publicznych (szkoły, drogi, budowy) uważane jest za interwencję pilną, do realizacji w terminie 24 godz. Policja odpowiada za ochronę miejsca znalezionego niewybuchu do czasu przyjazdu patrolu.

Niszczenie wykrytych przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych powinno odbywać się w miejscu znalezienia. Jednakże, jeśli warunki terenowe na to nie pozwalają likwidacja niewybuchów i niewypałów powinna odbywać się w specjalnie wyznaczonych do tego celu miejscach niszczenia.

Procedury aktywacji i użycia sił i środków.

Minerskie patrole oczyszczania terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych podejmują działanie po nadesłaniu zgłoszenia przez terenowa administracje państwową, samorządową, Policję lub Państwową Straż Pożarną o wykryciu i miejscu znajdowania sie przedmiotu wybuchowego i niebezpiecznego pochodzenia wojskowego.

Informacja przekazana do Jednostki Wojskowej powinna zawierać:

• Dokładne miejsca wykrycia,
• Dwa adresy osób mogących wskazać miejsce znajdowania sie przedmiotu wybuchowego lub niebezpiecznego.

W Siłach Zbrojnych RP obowiązują następujące szczegółowe procedury działania minerskich patroli oczyszczania terenu (wymienione w instrukcji 387/75 „Oczyszczanie terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych” i w Normie Obronnej nr NO-02-A043 „Rozpoznanie, rozminowanie i oczyszczanie terenów z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych”):

• przyjecie (od organów administracji terenowej, najbliższej jednostki Policji lub Państwowej Straży Pożarnej) zgłoszenia o wykryciu, miejscu i terminie wykrycia oraz osobie, która wykryła i może wskazać przedmioty wybuchowe i niebezpieczne. Organa, o których mowa powyżej, przekazując zgłoszenia odpowiedniej terytorialnie jednostce wojskowej odpowiedzialnej za oczyszczanie danego rejonu, podaja dokładnie miejsce wykrycia, oraz adresy osób mogących wskazać miejsce znalezienia przedmiotu wybuchowego lub niebezpiecznego;
• przyjecie zgłoszenia wpisywane jest przez oficera dyżurnego JW do „Książki ewidencji zgłoszeń”;
• po otrzymaniu zgłoszenia oficer dyżurny JW sporządza ich wykaz i przekazuje dowódcy patrolu. Stanowi on podstawę prawna przystąpienia do akcji. Wykaz ten uszeregowany według zadeklarowanego priorytetu i kolejności przychodzących zgłoszeń odnotowywany jest w „Planie – Dzienniku pracy minerskiego patrolu oczyszczania”;
• w „Książce ewidencji zgłoszeń” wpisuje sie również zgłoszenia dowódcy patrolu o wykrytych przez niego, podczas pracy w terenie dodatkowych przedmiotach wybuchowych i niebezpiecznych;
• fakt zakończenia akcji odnotowywany jest w „Książce ewidencji zgłoszeń”;
• w razie otrzymania pilnego zgłoszenia, w czasie, gdy patrol rozminowania pracuje w terenie, oficer dyżurny JW powiadamia o tym fakcie dowódcę patrolu przez techniczne środki łączności.

Udział Sił Zbrojnych w oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych zgodnie z ustawą o zarządzaniu kryzysowym.

Zgodnie z ustawa Ustawą z dnia 26 kwietnia 2007 roku o zarządzaniu kryzysowym:

„Art. 25.1. Jeżeli w sytuacji kryzysowej użycie innych sił i środków jest niemożliwe lub może okazać sie niewystarczające, o ile inne przepisy nie stanowią inaczej, Minister Obrony Narodowej na wniosek wojewody może przekazać do jego dyspozycji pododdziały Sił Zbrojnych RP, zwane dalej „oddziałami Sił Zbrojnych”, wraz ze skierowaniem ich do wykonywania zadań z zakresu zarządzania kryzysowego.”

„Art. 25.2. W realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego mogą uczestniczyć oddziały Sił Zbrojnych, stosownie do ich przygotowania specjalistycznego, zgodnie z wojewódzkim planem reagowania kryzysowego.
3. Do zadań, o których mowa w ust. 2, należy:
10) usuwanie materiałów niebezpiecznych i ich unieszkodliwianie,
z wykorzystaniem sił i środków będących na wyposażeniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej”.
Ustawa z dnia 22 czerwca 2001 roku o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.”

„Art. 25a:
1. O znalezieniu wszelkiego rodzaju materiałów wybuchowych i niebezpiecznych zawiadamia sie najbliższy urząd administracji rządowej lub samorządowej, jednostkę organizacyjna Policji lub Państwowej Straży Pożarnej.
2. Materiały wybuchowe i niebezpieczne zlokalizowane w morskich wodach wewnętrznych i w morzu terytorialnym podlegają zgłoszeniu właściwemu terytorialnie urzędowi morskiemu.
3. Wojewodowie, w porozumieniu z dowódcami właściwych okręgów wojskowych, wyznacza miejsca przeznaczone do niszczenia znalezionych materiałów wybuchowych i niebezpiecznych.”

„Art. 25b: Do oczyszczania terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego mogą być użyte SZ RP.”

„Art. 25c: Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady oczyszczania terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego a w szczególności tryb zgłaszania i zabezpieczania tych materiałów, sposoby i zakres udziału SZ RP w realizacji tych czynności oraz warunki wyznaczania miejsc przeznaczonych do niszczenia materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego.”

W innych przypadkach użycie pododdziałów wojskowych do wykonywania zadań związanych z rozminowaniem terenu np. będących poza zarządem MON możliwe jest do realizacji zgodnie z ustawą o Przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP tylko i wyłącznie za zgodą Ministra Obrony Narodowej w ramach specjalistycznych usług Wojskowych wykonywanych w czasie realizacji zadań szkoleniowych.